Irandaki Türkler Ortadoğunun en büyük Çevresel Gösterisini Gerçekleşdirdiler

Umud Urmulu

Güney Azərbaycan, zəncan: iran’daki Türklər Urmiye Gölü Qurumasına qarşı gərçəkləşən göstərilədən sonra ikinci ən büyük barışçıl çevrəsəl Göstərılərı bu dəfə Güney Azərbaycanın Zəncan Şəhərində gərçəkləşmiş oldular. 

Bir neçə gün bundan öncə Zəncanlılar bölgədə 25 ildir çalışan 70 qurğuşun fabrikasinin Kanser və hava kırlılığınə yol açması nədənilə büyük bir göstəri gərçəkləşdirmişlər. Iran devləti neçə il bundan öncəyə qədər zəncanda çalışan Qurğuşun fabrikalarinin çevrə və insana verdikləri zərəri inkar etməktəydi ancaq Zəncanın yeni Doğa Örgütü başxanının paylaşdığı bilimsəl bilgilərə görə bölgədə fabrikalar doğa və insanlara büyük zərər verməktədir. 

Zəncanın Çevrəsəl göstərilərində çəlikən film və Görüntülərə görə ən azı 5000 kişi toplanmış və büyük bir yürüyüş gərçəkləşmişdir. Iran və Ortadoğuda indiyədək gərçəkləşən Barışçıl çevrəsəl göstərilərdə Quşqusuz irandaki Türklərın gərçəkləşdirdikləri çevrəsəl göstərilərə oxşar ölçüdə büyük qatılımla yaşanmamış və bu tür Çevrəsəl duyarlılığın duyğu və düşüncələrinin Türk toplumunda artması iran’daki Türklərın Doğa Duyarlılığı və Çevrəyə baxış açılarını sərgiləməktədir. Ancaq iran Türkləri üçün ən büyük axsaqlıq Çevrəcı və Yaşılçı bir partinin var olmaması və eləcə iran devlətinin də yapı gərəyi hər türlü NGO’ya qapalı olması bu tür Doğa və Çevrəci hərəkətilərinin önündə ən büyük əngəl olaraq gözə çarpmaqdadır. Çevrəsəl göstərilər örgütlənmələr olmadan öncə Urmiye Gölü olayında da yaşadığımız kimi zaman içində öz varlğını və amacını itirməktədir və dünyada var olan örnəklərə görə Çevrə və Doğa Duyarlılıqla ilgili mədəni hərəkətlər siyasal olaraq örgütlənib və devlət yapısında öz varlıqlarını göstərdikləri sürəcdə daha etgin bir mücadilə yürütdüklərini söyləmək olur.

Ardını Oxu - ادامه »

22 Mart Dünya Su Günü, Urmiye Gölü hələ Susuzdur

“İnanılmaz bir fırtınanın Sonucu meydana gəlmiş dənizə, Sudan oluştuğu üçün çox Sevərim. Ruhlarımız qədər Axıcı, Şəkilsiz Su, Yerçəkimindən başqa heçbir Şeyin tutsağı olmamışdır. Su, bədənimizi bütünüylə Qucaqlayaraq bağrına basar, bədənimizin ağırlığından bizi Qurtarar. Su, bütün Yaşamın Anası, varlığımızın ən önəmli Güvəncəsi.”

- Jacques Yves Cousteau –

Çizgə Qaynağı: Dario Castillejos

Dünya su Qaynaqları Artan tükətim ölçüsü, Dünya insan sayısının artışı, iqlim dəyişkliği, Şəhərləşmə sonucu, sənayenin Gəlişməsi, Əkinçilik və bir çox nədəndən dolayı olmsuz etgiləməktədir. 

Bilimsəl Qanyqalara Görə Dünya üzərində 1.4 milyard km3 bulunmaqdadır və bu bu suyun 97.4% Duzlu və yanlız 2.6% şirin Sudur. Ən önəmlisi Şirin Suyun 77.2% isə qütblərdə Yer alamqdadır.

Su Sorunu Ortadoğu kimi Quraq bölgələrdə zaman keçdikcə daha çox Gündəmə gətirilməktədir və bir çox uzmana Görə yaxın gələcəkdə Ortadoğuda büyük Su sorunları yaşanacağı ön görülməktədir, eləcə NASA’ni yaydığı Uydu Görüntüləridə Ortadoğuda Su sorunun var olduğunu qanıtlamışdır. Urmiye News da öncə bu qonu ələ alınmışdır və dilləndirdiğimiz kimi Güney Azərbaycan’da NASA’nın Su Sorunun ön Gördüğü Bölgələrdən sayılmaqdadır. Eləcə Güney Azərbaycan’da bugün bəlkə iran devlətinin tikdiği yüzlərcə Baraj Əkinçilik üçün Şirin Suyu təmin etməktədir ancaq bilimsəl verilər tikilən Barajlarin bölgədə olumsuz etgilədiğini göstərməktədir və bugün Açıqca  Su sorunu görülməsə bilə onun yan etgilərə yaxşıca hiss olunmaqdadır. Urmiye Gölü quruması Su Sorunun ən Gözə çarpan Damğasıdır, bölgədə olan yanlış su yönətimi sonucunda bugün Urmiye Gölü Qurumaqdadır və yüzilin Çevre və Doğa Fəlakətinə eşlik etməkdəyik. Urmiye Gölü Çevre Sorunu bir yanıla Su Sorunula bağlıdır və iran devlətinin yanlış Su yönətimi siyasətləti sonucunda Bölgədə olan Axar və Şirin Suların ölçüsüz bir yöntəmlə Əkinçilik alanlarına yönləndirib və 30 il islam devrimi içində Bölgədə əkinçilik alanlarının 2 qata aşması sonucunda bugün Urmiye Gölünün qurumasına yol açıb və nədən olmuşdur. Tikilən Sayısızca Barajlar bəlkə qıssa- orta vadədə bölgə Ulusunun Su sorununu çözmüş ola ancaq həmən Barajlar və yanlış su yönətimi bugündə gördüğümüz kimi çeşidli Su sorunları və çevrəsəl fəlakətlərə yol açamqdadır.

Ardını Oxu - ادامه »

Urmiye ve Burdur Gölleri, iki Göl ortaq Tale

Güney Azərbaycan, Urmiye: Türkiyədə Doğa Dərnəyi “Göl Yoksa Burdur da Yok” diyə çevresəl Kampanya başlatmışdır və dünən Türkiyənin dört bir yannından Doğa və Çevre Haqqlarını savunan insanlar Burdru Gölü üçün toplantı. 

Bu yürüşdə Gölü Yoxsa Burdur da Yox, Göl Yoxsa Ürün də Yox, Göl Yoxsa Yaşamda yox sloganlarıla yüzlərcə Doğa və Çevre Savunucusu bir araya gəldikləri bəlirlənməktədir.

Burdur Gölü harada və son durumu nədir?

Burdur Gölü, Göllər Bölgəsi Göllərindən Burdur və Türkiyənin Isparta illəri arasında yer alan bir göldür. Göl büyüklüğü açısından Türkiyə'də yeddinci sıraya sahibdir. Burdur şəhər mərkəzinə çox yaxındır. Koordinatları, 37°45' Kuzey, 30°12' Doğu'dur. Ortalama Göl alanı 153 km², sayısı 842,87 metredir. Güneybatısına doğru Burdur'un başqa Göllərindən Salda Gölü ile Yarışlı Gölü vardır.

Burdur Gölünün Suyu Güney Azərbaycanin Urmiye Gölüsü kimi Duzludur. .Son illərdə Gölü bəsləyən axarsuların Gölə ulaşmaması ve Gölün buxarlaşma ile su azalmasına Duzluluq oranını artırmışdır. Göl dənizdən 2 Qat daha fazla Duzludur. Bu Duzluluk oranına rağmən Gölde yaşamaya adapte olmuş Burdur dişli sazancığı (Aphanius sureyanus) dünyada sadəcə Burdur Gölündə yaşamaqta ve Gölün yox olmasıyla birliktə nəsli təhlükə altına girmişdir. Bununla birlikdə nəsli kürəsəl ölçəkdə təhlükə altında olan dikkuyruk ördəyinin (Oxyura leucocephala) dünya populasyonunun büyük bir bölümü Qışlamak üçün gölü Üullanmaüdadır. Gölün su seviyesi 1970 ilındən bəri düşüşə geçmişdir. Bunun ən önemli nədəni tarımsal sulama amacıyla plansız bir şəkildə gölü bəsləyən axarsular üzərinə inşa edilmiş baraj ve Göletlərdir. Ötə yandan yer altı sularının aşırı dərəcədə sondajlarla çəkilməsi göldeki Su seviyesi düşüşünün Ən önemli nədənidir.

Görüldüğü kimi Türkiyənin Burdur Gölü Güney Azərbaycanin Urmiye Gölü kimi ortaq talei paylaşmaqdadır ancaq Urmiye Gölünün durumu əldə olan verilərə görə daha ağırdır. Urmiye Gölünün iran devlətinin Turğalı(rəsmi) verilərinə Görə bugün 70% qurumuşdur, eləcə hər bir liter Urmiye Gölündə yanlız iran devlətinin güvənilməyəcək verilərinə Görə 400-600 gr Duz bulunmaqdadır, ötə yandan Urmiey Gölü su hövzəsi üzərinə 62-72 Baraj tikilmişdir və Gölün durumu hər gün keçdikcə gərginləşməktədir. Bir çox bölgəsəl və Kürəsəl Doğa və Çevre uzmanına görə Urmiye Gölünün ən önəmli qurudulma nədənı tikilən Sayısızca Barajlar və Urmiye Gölünə axan sularının önünə əngəlləmək, əskı sulama sistemi, əkinçilik alanlarının 2 qat artması, yanlış su yönətimi vs göstərilməktədir. 

Urmiye Gölünün durumunu protesto etmək üçün Təbriz, Urmiye və bir neçə Türk şəhərindən çevresəl göstərilər oldu ancaq iran devləti həmişəki kimi bu çevresəl göstəriləri qanlı bir biçimdə basdırdır və yüzlərcə Türk gənci bu göstərilərdə tutsaq oldular, ancaq bu olay burda bitmədi və iran’daki Türklərin bir tür Ulusal takımı halinə gələb Traxtur adlı futbol takımı oyunlarından hər dəfə Urmiye Gölünü qorumaq la ilgili sloganlar səsləndirilməktədir. Iran devləti heç bir çevresel göstərilərə izin verməməktədir və Urmiye Gölünün səsi Türkiyə və Quzey Azərbaycan medyasi tərəfindən bilə eşidilməməktədir. Ancaq bizə Görə Urmiye Gölü sorunu bir çevresəl fəlakətdir və bütün Qonşu ölkələr Urmiye Gölünün səsı olmalıdırlar, nə Gözəl olurdur Türkiyəli çevreçilər burdur Gölününn Qorunması savunmaqla birlikdə Güney Azərbyacanin Urmiye Gölünün də səsı olsaydilar.

Ardını Oxu - ادامه »

Güney Azerbaycan və Su Sorunu

Güney Azərbaycan, Urmiye: NASA’nın Ən Yeni yayınlanan Araşdırmalarına Görə Türkiyə, iran, Suriyə,Iraq, Diclə və Fırat çaylarının su hövzəsində Şirin Su qanyaqlarında yaxın zamanda Sorun yaşanacaqdır.
NASA’nın yeni Araşdırmaları Sonuclarına Görə Ortadoğuda Şirin Su qaynaqları təhlükəli düzeydə olduğunu açıqladı.
”Water Resources Research” Dərgisində yayınlanan bilgilərə görə ortadoğuda Lut Gölü büyüklüğündə şirin Su Qaynaqları yox olması ön görülməktədir, NASA bunun nədənin yanlış su yönətimi, Yeraltı Suyuna Artal istək və 2007 ilindəki Quraqlıq etgiləri saymaqdadır.
Öncə yayınlanan bilgilərə Görə Türkiyə, iran,Iraq, Suriyə, Diclə və Fırat çayları su Hövzəsi birlikdə 144 km küb su itirdiğini açıqlayıbdır və gərçək anlamından Ortadoğuda Su sıxıntısını vurğalamışdır. NASA’nın Aradşırmaları 2007 ci ildən başlayaraq iki uydudan alınan verilər sonucunda hazirlanmişdir. NASA’ya Görə Bölgə Su Qaynaqlarının 60’ının Yeraltı Suların Pompayla boşaltılmasınmdan və beşdə birini də azalan Qar və Yağış Yağıntılardan yol açdığını duyurmaqdadır.
NASA’nın yeni  yayınladığı bilgilərini və iran Su Sorunila birlikdə düşünərsək Güney Azərbaycan Su sıxıntıları daha gözə çarpmaqdadır. Güney Azərbaycanın bugün bilə şirin Su qaynaqları qonusunda sıxıntı yaşamqdadır, ancaq bu sıxıntının bir böyük nədənı iran dövlətinin yanlış su yönətimidir. Eləcə Güney Azərbaycan’da Bulunan Urmiye Gölü quruması Güney Azərbaycanin batısında bir böyük çevresel fəlakətə yol açmaqdadır. Ötə yandan iran dövlətinin də yanlız Urmiye Gölü su hövzəsində 63 Baraj tikdiğindən dolayı bölgədəki şirin sular yanlız əkinçilikdə qullanılmaqdadır, ancaq qullanılan Suların bir böyük bölümü iran’da ki əski sulama sistemi nədənilə hədər olmaqdadır. Bölgədəki gəlişən əkinçilik və Şirin suyun yanlış qullanımı bugün bilə Urmiye Gölü çevrəsində öncələr paylaşdığımız kimi 50 Kəndin yanlız şirin su olmadığından dolayı boşlatılmasına yol açmışdır. 
Önümüzdəki illər bir çox Doğa və Çevre Uzmanına Görə Su üzərində şəkilənəcəkdir və Su Qaynaqları üzərində olası Savaşlar bilə yaranması ön görülməktədir ancaq bu durum Güney Azərbaycan üçün daha pisdir. Iran dövləti Qeyri rəsmi olaraq Güney Azərbaycan və başqa Türk bölgələrində yürütdüğü siyasət bu bölgələrı hər aladna yox etməktədir və sayısızca çevre və Doğa sorunu bunun ən yaxşı qanıtıdır. Güney Azərbaycan Su sorunu bizim Ulusal dövlətimiz olsa yoxa iran Federal bir sistemə keçiş yapsa bilə ginə bizimlə olacaqdır və məncə Gələcəyimiz üçün təməldən düşünməmiz qonulardan sayılmaqdadır.

Ardını Oxu - ادامه »

Bölgede ilk Çevresel Gösteriler Urmiye Gölü üçün Gerçekleşmiş

Şəhrivərin 5-i (27 august 2012) münasibət ilə
Çevrəni savunmaq üçün ortadoğuda ilk etiraz səsləri Güney Azərbacandan yüksəld
Azərbaycan milli hərəkəti və Azərbaycan'da yeni aydın nəsil Farsçılıq-İrançılıq əfsanələri ayrıca xəyali Turan idealın qəbul etməməktədir və izin verməyəcəkdir Fars millətinin naməşru iradəsi və kəsərsiz Fars dili modern yaşamda Azərbacyan Türklərinə təhmil olunsun.
Biz millətimizin varlığını, kimliyini, dilini və mənfətlərini savunmaq üçün; sünnətləri və dağıdıcı bilincləri ələşdirə biləcək və dünya dəyərləri doğru irəliləyən, yeni bir düzən qurmaq istirik. Bu düzən Azərbaycanın gözəl dəyərlərini Farsçılıq-İrançılıq totaliterizminin və dini fandamentalçılığın caynağından qurtara bilib, Azərbacan kültüründən qaynaqlanan qavramlara dayanaraq Azərbacyan millətinə yeni bir hayat bağışlasın.
Gənc Türklər maddi və mənəvi qaynaqlarımızı milli səadət uğurunda qullanmaq üçün bizə tarixi gücümüzü qaytarır.
Düya Azərbaycanın mədəni hərəkətini və "Türk Dilində Mədrəsə" və "Gəlin gedək ağlayaq, Urmu gölün dolduraq" sloqanlarının qarşısında baş əyməkdən başqa çarəsi yoxdur.
Azərbaycan milli fəalı rəhmətlik İbrahim Cəfərzadə'nin sözü, milli hərəkətin bu aşamasında çox yardımcı ola bilər:
"Əksuləməli deyil, Əməllərə üz gətirməliyik, bir birimizi təhəmmül edib özgür və modern və demokratik Azərbaycan üçün çalışmalıyıq.
Qaynaq: I ♥ TABRIZ

Ardını Oxu - ادامه »

iran Dövleti Urmiye Gölünü her Alandan Silmeye çalışır

Solda Görünən pul Görüntüsü iranin Tuğralı(Rəsmi) 5 min Tümənlik Ulusal puldur, sağda isə iranin 1 Ulusal kanalınin hava Durumu Bölümü. bu iki Görüntünün ortaqlıqları hər ikisində iran adlı ölkənin xəritəsində Urmiye Gölünün Silinməsidir.
necə olur bir Dövlətin Tuğralı pulu və Ulusal kanalaında yayılan xəritədə Urmiye Gölü silinsin? bu bəlli bir amacla olur yoxsa normal bir işdir? əyər normal bir işsə nədən Ərəb Körfəzi iran xəritəsi və Ulusal pulundan silinmir ancaq Güney Azərbaycanin Göz bəbəyi olan Urmiye Gölü silinmək zorunda olur? bunlar kəsinliklə bəlli bir planla uyğulanır...
iranin Ulusal pulunda irqçi bir sözün yer bulması düşün vericidir, o söz məhəmməd peyğmbərin dilindən Göstərilərək Bilimin Göylərdə olduğu bir sürəcdə parslarin(fars yerinə qondarılan qavram) əldə etməsini vurğulayır. bu tür irqçi və qeyri insani sözlərın bir ölkənin Ulusal pulunda yer bulması faşsit bir düşüncənin dövlət tərəfindən planlandığının göstərgəsidir.
Doğurdan nədən iran Dövləti bu qədər Urmiye Gölün ilgisiz davranır? iran dövlətı Ərəblərın körfəzə Ərəb körfəzi (Arabian Gulf) deməsi nədənilə iran adlı ölkə iç və dışıdna milyunlarca Ulusal bödcə xərcləyərək kitab, film, görüntü, bəlgəsəl,festival vs hazırlayır ancaq Urmiye Gölünü xəritədən silir yoxsa Türk Ulusunun çevresel və mədəni Göstərilərini qanlı bir biçimdə basdırır.

Ardını Oxu - ادامه »

Tebrizde Urmiye Gölünü Qurumasına Qarşı Gösteriler

Urmiye Gölü Güney Azərbaycanin ən Duzlu və böyük Gölü olmasına rağmən 15 il olur Qurumaqdadır, Dünya çevre və Doğa Uzmanları Urmiye Gölünün qurumaq nədənini iran dövlətinin yanlış su yönətimi, sayısıca tikilən səddlər vs adlandırılar. Urmiye Gölündə 10 milyun Ton olduğu üçün göl quruduqdan sonra Duz Fırtınalarını əsnəsı qaçınılmaz olaraq bölgədə Yaşam imkansiz halə gələcəkdir, ötə yandan Urmiye Gölü quruduqdan sonra Kilometrlərcə Duzlu alan olmasıla bölgədə birinci sırada 6 milyun insan Batı Azərbaycandan köç etmək durumunda olacaqdır və beləcə iranda ən yoğun yaşayan Türk bölgəsi kəsinliklə bir səhraya çevrilərək dünyanin ən böyük Etnik köç və Demografi dəyişikliği gərçəkləşəcəkdir. Günəşin Urmiye Gölünün Duzlara çarpma nədənilə bölgədə minlərcə dərı xəstəliyi və Kanse yayqınlaşacaqdır.    
neçə vaxt bundan öncə BM(birləşmiş Millətlər) Çevre və Doğa Qurumu yayınladığı bir bilimsəl çalışmada Urmiye Gölünün doğuracağı bir bölgəsəl fəlakətə diyinərək bölgə və dünaydan Urmiye Gölü haqqında duyarlılıq istəmişdi ancaq bu çağrışlara rağmən iran dövlətı Türk Xalqının hər türlü mədəni və çevresel göstərisini qanlı və basqıcı bir tavırlar basdırmaya çalışmıdır.
Dünən 1 April 2012 Türk Çalışanların bir çevrsel çağrışı nədənilə Təbriz, Urmiye, meşgin şəhər və bir neçə şəhərimzidə Urmiye Gölünün qurumasıla ilgili göstərilər olmuşdur ancaq ginə iran dövləti göstərilərin gərçəkləşməsini yasaq edərək çox sayıda Türk insanini tutusaq etmişdir.
Dünənki Urmiye Gölü Göstərilərindən Video və Görüntülər:
Təbrizdə Urmiye Gölü Protesto 1 - Təbrizdə Urmiye Gölü Protesto 2

Ardını Oxu - ادامه »

iranin-ermenistanla Doğal Parki tikmesi ve Urmiye Gölünün qurumasi

iranin iana Tuğrali(rəsmi) xəbər sitəsinin verdiği bilgilərə Görə iran və ermənistan ginə ortaq bir işə imza atacaqlar.
irna sitəsinin verdiği xəbərə Görə iran və ermənistan sınırında çox yaxın zamanda iki ölkənin iş birliğilə bir Uluslararsı Doğal park tikiləcəkdir.
iran və ermənitan sınırında tikilən Uluslararası doğal parkin nədəni Ekotourism, Doğa və çevre Qoruamsı, Ekonomik durumu qatqı sağlamaq və ... Amaclanmışdır.
bu projənin Araştırmaları indiki durumda bitmişdir və çox yaxın zamanda yürütməyə keçəcəkdir. indiyəqədər bu pojənin gərçəkləşməsi üçün ayrılına budcə haqqında he şbir bilgi yayınlanmamışdır.
bu qonu yanında iran adlı ölkədə və Güney Azərbaycanda Urmiye Gölü 10 il olur qurumaqdadır ancaq iran dövləti indiyə qədər Urmiye Gölünün qurumasının önünü kəsmək üçün bir addım bilə atmamışdır. 
Dünya çevrə və Doğa uzmanlarının dediğinə Görə Urmiye Gölünün quruamq nədəni yanlış su yönətimi, sayısızca tikilən səddlər və ... adlandırılmışdır, eləcə birləşmiş Uluslar Örgütünün çevrə qurumu(UNEP) yaxın zamanda Urmiye Gölü haqqında bir bilimsəl məqalə yaymışdır və bu bilimsəl yazıda Urmiye Gölünün 100 il bundan pncədəki durumu bilə ələ alınaraq qonuyu çox bilimsəl bir açıilə toxunulmuşdur. UNEP’in yaydğı bilimsəl rapor kəsinliklə Urmiye Gölünün yanlış su yönətimi(insani faktor) və sayısızca tikilən səddlərdən ad aparılmışdır, ancaq bunlara rağmən iran fars dövləti indiyək Urmiye Gölü haqqında bir iş görməmiş və daha ermənistanla belənçi işbirliklərin yürüdülməsi Türk millətinə qarşı bir tutumu səgiləmşidir.
aylar öncə Türk milləti Təbriz, Urmiye və başqa Türk şəhərlərində mədənicə və Çevrəsəl bir göstəri yapdı ancaq buna rağmən yüzlərcə Türk insani bu çevrəsəl göstəridə tutusaq olaraq iran dövlətı həmişəki kimin bu olayı qanlı bir ölçüdə basdırdı.
iran dövlətı bu çevrəsəl göstərini basdırdıqdan sorna Urmiye Gölünün qurumasinin önmələk üçün sözdə Urmiye Gölü üçün büdcə ayırdı ancaq neçə ay keçməsinə Rağmən Urmiye Gölü üçün bir tümən bilə ayrılan sözdəki büdcədən gərçəkləşməyib və yaramadı ancaq Türk xalqının Yerlatı və Yer üstü qaynaqları belənçi bir orat projədə ermənilərlə iran dövləti tərəfindən paylaşılır.
sizcə Türk milləti Urmiye Gölü haqqında nə etməlidir? yanlız özünə gövənməlidir yoxsa iran fars dövlətinə?
bir neçə gündən sorna Urmiye Gölünün səsini dünyaay çatdırmaq üçün bir çevrəsəl göstəri gərçəkləşdirmə kamaclanır.

Ardını Oxu - ادامه »