پس از جایگیری دروس انتخابی که با نام 'آموزش زبان مادری ' در ترکیه در سطح پنج ابتدائی به بعد آغاز شده بر اساس جدیدترین اطلاعات منتشر شده توسط وزیر آموزش و پرورش ترکیه از 81 بخش اداری سیاسی ترکیه تنها در 28 بخش حدود 18.847 نفر درس آموزش زبان کردی را برگزیده اند و بدین صورت نقشه آموزش زبان کردی در ترکیه نیز کمابیش بدست آمده است.
در حالیکه گروههای زبانی – ائتنیکی موجود در ترکیه رسمیت آموزش زبان مادری در سیستم آموزشی را برای اولین سال جشن می گیرند ترکان ساکن ایران علارغم اینکه جزء اکثریت جامعه ایران قرار دارند هنوز به عنوان شهروند درجه دوم تلقی شده و نه زبان ترکی و نه هویت ترک در ایران و نه در سیستم آموزشی اش از هیچ جایگاهی برخوردار نمی باشد، بدون تردید تداوم تحمیل زبان فارسی در عین حال عدم رسمیت و سراسری شدن زبان ترکی نشان از سیر روندی بر خلاف مسائل ائتنیکی – زبانی جهانی و منطقه ای می باشد که در میان مدت آثار زیان باری را به ارمغان خواهد آورد و شاکله اجتماعی جامعه ایران بسیار بیشتر از اکنون از هم گسسته خواهد شد به طوریکه دیگر نتوان یک ترک، عرب، لر، بلوچ و. .. را در مفهوم ایرانی گنجانده و تعریف نمود.
آمار منتشر شده حاکی از تراکم دروس انتخابی زبان کردی در بخش های شرقی و جنوب شرقی ترکیه که بیشتر اهالی را مردم کرد زبان تشکیل می دهند می باشد، در عین حال در مجموع ترکیه حدود 28.587 دانش آموز درس 'آموزش زبان مادری ' را برگزیده اند که پس از زبان کردی زبان و لهجه های آبازی، آدیغی ، کرمانجی، زازاکی و .... قرار دارند. نکته قابل توجه انتخاب آموزش زبان آبازی و آدیغی در مناطق دوزجه، توکات و کوتاهیه که دارای بیشترین ائتنیک متکلم به این زبان می باشد است که تنها از سوی 26 دانش آموز آموزش زبانهای فوق انتخاب گردیده است، البته بیشتر این گروههای زبانی – ائتنیکی آموزش زبان کرمانجی و زازکی که بر اساس نظریات زبان شناسان جزء زیر گروه لهجه های زبان کردی می باشند را برگزیده اند. حدود 9.714 دانش آموز نیز در آموزش زبان مادری را بدون ترجیح و ارجحیت لهجه ای برگزیده و آموزش دیده است.
شهر دیاربکیر اولین شهر پرمتکلم به زبان کردی
بیشتر آمار انتخاب درس آموزش زبان کردی به عنوان زبان مادری از سوی شهر دیاربکیر ترکیه صورت گرفته است. اکنون در شهر دیاربکیر حدود 35.855 دانش آموز دوران تحصیلی ابتدائی را می گذارنند که از این تعداد حدود 7.469 نفر درس آموزش زبان کردی را به عنوان درس انتخابی آموزش زبان مادری برگزیده است. از این تعداد دانش آموزان حدود 4.298 نفر زبان کرمانجی و 171 نفر لهجه زازکی را به عنوان زیرگروه لهجه انتخاب کرده است. پس از شهر دیاربکیر شهرهای ماردین، باتمان، شیرناک، حکاری، وان، آغری، شانلی اورفا، ایغدیر و قاضی آنتئپ واقع شده اند. در شهر استانبول نیز 272 نفر و در ازمیر 6 نفر آموزش زبان کردی را به عنوان دروس آموزش زبان مادری برگزیده است.
بقیه آمار انتخاب آموزش درس زبان مادری در ترکیه که بیشتر لهجه های کرمانجی و زازکی بوده اند به شرح زیر می باشد:
آدانا 89، آدی یامان 40، آغری 115، آردی خان 3، باتمان 2.409، بینگول 135، بیتلیس 145، بورسا 1، دنیزلی 2، دیاربکیر 4.469، الازیغ 14، قاضی آنتئپ، 317، حکاری 574، حاتای 1، ایغدیر 319، استانبول 272، ازمیر 6، قارص 14، مالاتیا 2، مانیسا 3، ماردین 2.666، مرسین 305، موش 150، سیرت 252، شانلی اورفا 1.28، شیرناک 2.62، تونجلی 89، وان 365
بر اساس قوانین آموزشی و تحصیلی ترکیه برای آموزش زبان مادری تنها انتخاب درس مذکور از سوی 10 دانش آموز کفایت می کند.
حال باید پرسید به راستی زبان ترکی در ایران نیز رسمی و سراسری خواهد شد و یا تداوم پایمال نمودن حقوق اولیه میلیونها ترک ادامه خواهد داشت.
یادآوری:
آبازی و آدیغی از زیر مجموعه زبانهای قفقازی می باشند.
