İran’da Anadilinde eyitim yasaqına devam

Umud Urmulu

İran bir çoxuluslu, çoxdilli və çoxkültürlü ölkə olmasına rağmən son 100 ildə bu çeşidlilik yox sayılıb və devlətin bütün siyasətləri dilsəl və kültürəl çeşidliliyi yox edərək azınlıq ancaq egemən bir qrupun özəlliklərinə dayaranaraq yapay bir ulus –devət yaradmaq olmuşdur. 

Dilsəl və kültürəl çeşidliliyi yox etmək üçün egemən qrupun qullandığı ən önəmli arac ölkənin azınlıq ancaq tək tuğralı(rəsmi) dili olan farscaya dayalı zorunlu eyitim olmuş, eləcə İran’da eyitim sisteminin amacı dünya evrənsəl eyitim sözləşməsı kimi çeşidliliyə sayqı, qorumaq və onu gəlişdirmək yerınə dilsəl və kültürəl çeşidliliyi yox edib bir azınlıq dilinə dayalı bir ulus, tək tip və tək ideolojik bir ulus yaradmaq olmuşdur. Ancaq iran’ad fars olmayan uluslar və özəlliklə çoxunluq olan Türklər son illər içində bölgəsəl və kürəsəl alanda gəlişən olayladan dolayı bir toplumsal oyanş və millətləşmə sürəci yaşamaqdadırlar və millətləşmə sürəcinin ən önəmli qanıtlarının da birisi Anadili və etniksəl haqqları qonusunda bilinclənmədir. Anadilində eyitim istəyi qonusunda Türklər və doğal olaraq fars olmayan uluslar iran devlətinin bir basqıcı və tutalitar yapısını gözə alaraq son illərədə daha bilincli davranmaqdadırlar və Türk gəncliyi försət olduğu hər alanda “Türk dilində mədrəsə olmalıdır hər kəsə”, “haray haray mən Türkəm” vs kimi sloganları səsləndirərək nə qədər ötəkiyə görə Anadilində eyitim qonusunda ısrarlı olduqlarını gözlər önünə sərgiləməkdirlər. 

Bu olayı başqa bir yönü isə iran devlətinin Anadilində eyitim kimi bir qonuyu devlətin ən üst düzey yetgililəri tərəfindən dəfələrəcə dilləndirilməsi olmuşdur, eləcə Həsən Ruhanı seçimlərdən öncə Təbriz, Urmiye, Ərdəbil vs kimi Türk şəhərlərinə oy istəmək üçün gəldiyi zaman seçildiyi sürədə iki vədəni daha on plana çıxarmış bunlardan birisi Anadilində eyitim və öbürü Türk Dili Qurumunun yaradılması olmuşdur. Ancaq Ruhanı seçildikdən sonra bu qonuda pratikdə addımlar atmasada son 6 ay içində Anadilində eyitim qonusu devlət yetgililəri və egemən və mərkəziyətçi qrupun toxunduğu bir qonu olmuşdur. Son yeddıcə(həftə) içində fars Dili qurumu və bir neçə iran Ulusal məclisində eyitim komisyonu üyələri iran’da Anadili qonusunda medya ilə söyləşiləri olmuşdur, bu söyləşilərin özetini aşağıda sıralamaqdayıq:

Məhəmməd Əli muvvəhid(fars dili qurumu üyəsi): Devlət yerəl dilləri dirə müdaxilədən qaçınılmalı, biz farsca kimi tuğralı dilimiz var əyər devlət yerəl dillərə tərəf gedərsə bizim işimiz çox zor olur.

Məhəmməd Dəbir muqəddəm(fars dili qurumu üyəsi): yerəl dillər qonusunda Anadilində eyitim yerinə ən önəmli bu dillərdə araşdırma yapılmasıdır. Bu yerəl dillər birçox ləhcəyə ayrəlmaqdadırlar və əyər bu yerəl dillərin birisini eyitim üçün seçərsək bizim üçün büyük və çox sorunlara yaranacaqdır.

Bəhaəddin Xurrəmşahi(fars dili qurumu üyəsi): devlət gərək Anadilində eyitim üçün bir sınır qoya, gərək nə qədər və nə biçimdə Anadilində eyitim verəcəyini sınırlarla bəlirləyə.

Səlim Neysrai(fars dili qurumu üyəsi): birsıra insanlar bir qovmu sevməyi Anadilində eyitimlə eşid görürlə bu çox qorxuncdur, biz iran’da Ferdusi kimi öndərlərin farscanın bu qədər gəlişməsi kimi insanların yetişdirilməsinə nə qədər şansımız var?  Anadilində eyitim üçün gərək gələcəyə baxaraq özümüzə sorun yaradmayaq.

Fəthəllah Muctəbayi(fars dili qurumu üyəsi): fars olmayanların Anadilində istəyi dışarıdan gəlmə və dış güclərın bizə qarşı ürətdiyi sorundur. Hindistan’da ingilizlər aracılığıla bu olay gərçəkləşdi və indi bu güclər bu sorunu bizə daşımaq istəyirlər. əyər Anadilində eyitimi olursa biz geriyə dönəcəyik və bu çox qorxuncdur.

Cabbar kuçəknejad(Rəşt millət vəkili): Anadildə eyitim iran’da olanaqsızdır, özəlliklə eyitim kitablarının içəriyini anadilə dayalı hazırlamaq olmaz.

Qasım cəfəri(Bucnurd millət vəkili): Anadilində eyitim iranı bölər və qovmlar arasında sorun yaradar.

zöhrə Təbibzadə(Teran millət vəkili): Anadildə eyitim tasarısı ağıl dışı və məntıqsızdır, ölkə bütüvlüyünü saxlayan tək dil farscadır.

Görüldüyü kimi azılıq anacq egemən qurupun Anadilində eyitim kimi bir insanin ilkən haqqı qonusunda mənimsədikləri tutum və söyləm nə qədər çağ dışı, ırqçı, aşağılayıcı vsdır.

Ardını Oxu - ادامه »

Urmiye'li genclerin isteyi: Türk Dilinde Oxul

Umud Urmulu

Güney Azərbaycan, Urmiye: dünən İranın voleybol süper lig yarışlarından Urmiye bələdiyəsi Tehranın Saypa taxımıla Güney Azərbaycanın Urmiey şəhərində qarşı qarşıya gəldilər və Urmiye bələdiyəsi 3 -1 Tehran taxımını oddu, ancaq yarışmada ginə Urmiye’li gənclər Türk ulusal solganı olaraq “Türk dilində mədrəsə” istəyini yenilədilər.

Tehranın Saypa taxımı iran süper ligində 6 kəz ikinci sırada yer almışdır və dünən Urmiye taxımı qarşısında yenilməyə uğraması Urmiye Voleybol taxımının nə qədər güclü olduğunun göstərdi, İran’da Urmiye şəhəri voleybol Ana vətəni olaraq tanınmaqdadır . Ancaq bu yarışmanın ən önəmli bölümü Türk gənclərinin dəfələrəcə Urmiye’nın 6000 nəfərlik Stadyumunda Türk dilində eyitim istəyini sloganlarla səsləndirmələri oldu. Türk dilində oxu istəyi və slogani ilk kəz dəyil Urmiye, Güney Azərbaycan və iranın başqa Türk bölgələrində səslənir və Türklər basqıcı rejimlə qarşı qarşıya olduqları üçün idman stadyumlarında bu tür istəkləri dilləndirməkdədirlər.

 İran coğfafıyası bir çoxdilli, çokəkincli, çokdinli olmasına rağmən bu çeşidlilik egemən devlət və millət tərfindən son 100 ildə danılmaqda və görməməzlikdən gəlinməkdədir, eləcə devlətinin bütün çabası bu dilsəl, dinsəl və etniksəl çeşidliliyi ortadan qaldırmaq və azınlıq ancaq egemən millətinin özəlliklərini düşünərək bir dil, bir əkinc(kültür) və bir ideolojiyə dayalı toplum yaradmaqdır. Bu tür toplumu yaradmanın təməl yollarından birisi zorunlu eyitim sistemidir, iran’da azınlıq dili olan farsca ölkənin tək tuğralı(rəsmi) dilidir və büyük ayrıcalıqlara sahib və eləcə zorunlu eyitim dili də Anadili yox bəlkə azınlıq dili olan farscadır. 

Urmiye’li gənclərinin səsləndirdiyi Türk dilinə oxul istəyi bir çox Türk eyləmçi tərəfindən də İran’da dilsəl ayrımçılığı son vermək üçün ilk addım olaraq dilləndirilməkdədir, Türk eyləmçilərə görə çoxunluq dili olan Türkcə iran’da Anayasal olaraq tuğralı dili olub və güvəncə altına alınmalıdır, artı farsca hər nə adla olursa olsun Türklərə zorunlu olaraq öyrətilməməlidir. əyər farslar Türkcənin bir yad dil olaraq öyrənmək istərsələr kəsinliklə Türklər də farscanı bir yad dil olaraq öyrənməyə sıcaq baxa bilər. 

İrandaki Türklər azınlıq ancaq egemən qrup olan farslardan fərqli etnik kimli və Anadili daşıdıqları üçün toplumdan dışlanmış və büyük ayrımçılıq və sistematik ırqçılığa məruz qalmaqdadırlar.

Urmiye’li gənclərin Türk Dilində Oxul sloganini səsləndirmələrilə ilgili video

Ardını Oxu - ادامه »

Türkiye'nin Başkonsolosu: Urmiye’de Türk dili bölümü açılsın

Umud Urmulu

Güney Azərbaycan, Urmiye: Türkiye'nin Güney Azərbaycanın Urmiye şəhərində bulunan yeni Başkonsolosu Batı Azərbaycan valısı ilə görüşərək Urmiye bilimyurdunda Türk dili və Ədəbiyyat bölümü yaranmasını istəyib və önərmişdir.

Türkiye'nin Urmiye Şəhərində bulunan yeni Başkonsolosu bugün Batı Azərbaycan valısı ilə görüşmüş və ikili görüşmədə sınır qapılarıla ilgili sorunları və bir neçə qonu tartışılmışıdır.

Türkiyə Başkonsolosu Razi sınır qapısının sorunları və iki ölkə arasında gərçəkləşn ekonomik ilişkilərə deyinərək ortaq ilişgilərin daha güclənməsini vurğulamışdır. Özəlliklə Əsəndərə sınır qapısında olan sornular toxunan başkonsolosu iki ölkənin yürütmə örgütləri və qonuila ilgili sorumluları sorunları gidərmək üçün daha doğru düzgün çalışmalarını istəmişdir. Eləcə iki ölkə arsında ekonomik ilişgilər yanında Əkincsəl ilişgilərədə vurğu yapılmış və bu qonuda Türkiyə Başkonsolusunun Batı Azərbaycan Salams şəhərində dəfn olan 823 Əsgərin məzarlığına toxunulmuşdur, bu qonud ötəki idə Batı Azərbaycan valılığınə yazılan bir bir namə xatırladılmışdır, deyilənlərə görə hələ bu naməyə Valılıkdən yanıd gəlməmişdir.  

Ötə yandan Türkiyənin Başkonsolosu Güney Azərbaycanın Urmiye Şəhəri və Urmiye bilimyurdunda Türk dili və ədəbiyyati bölümünün də açılması diləyi və istəyini yeniləmiş, onun dediklərinə görə Batı Azərbaycan bölgəsi yerəl Ulus Türk olduqları üçün və bölgədə Türklər çoxunluqda olduqlarınadn dolayı Türk dili və ədəbiyyat bölümü Ulus tərəfindən maraq göstəriləcəğini savunmuşdur.

Batı Azərbaycan Qars, Həkkarı , Van, Iğdır və ağrı kimi Türkiye'nin şəhərləriə 500 km ortaq sınırı bulunmaqdadır və bu çizilən sınırlar yapay olduqları üçün bölgədəki dilsəl, əkincsəl, etniksəl vs dayanmadan çizilmişdir. 

Türkiye'nin yeni başkonsolosunun Urmiye bilimyurdunda Türk dili və Ədəbiyyat bölümü açılışı istəyi iran devlətı tərəfindən necə qarşılanacağını önümüzdəki günlərdə bu qonuy sərgilənən tavırdan bəllı olacaqdır. Ancaq Tuğralı (rəsmı) olaraq iran devlətı 100 ildir iran sınırlarında Türk diyə bir etnik kimlik və Türkcə diyə bir dilin var olduğunu danmaqdadır, artı iran Coğrafiyası bir çoxuluslu, çoxdilli, çoxkültürlü və çoxdinli coğrafiya olmasına rağmən bu etniksəl, dilsəl və dinsəl çeşidlilik yox sayılmaqda və sistem bu çeşidliliyi ortadan qaldırmaq üçün azınlıq olan farsların dilinə dayalı eyitim sistemilə çeşidliliyi ortadan qaldırmayı amaclamaqdadır, iranda Eyitim sisteminin amacı bireylərı çağdaş bilimlər və karaktersəl olaraq yetişdirmək yerinə fars əkinci və kültürünə dayalı bir ulus, bir dil və bir kimlik yaratmaq üçün qullanılmaqda. Iran’da bu çeşidliliyə rağmən azınlıq olan farscanın ölkənin tək Turğalı dil olması və Anadildə eyitimin bütünlüklə yasaq olması açıqca iran devlətinin çeşidliliyə verdiği önəm və dəyəri göstərməktədir. Bir çox bilimsəl və tərəfsiz bilgi və bəlgəyə görə iran sınırlarında bulunan Türklər azınlıq yox bəlkə bir çoxunluq və bir devlətsiz Ulus olaraq farsları kimi azınlıq tərəfindən yönətilməsi və sömürülməsi ön çıxmaqdadır. 

Bireysəl olaraq Türkiyə devlətinin son yüz il içində iran sınırlarındaki Türklərın Asimilasyonunda büyük etgisi olduğunu düşünməktəyəm, Türkiyə devləti öz iç sorunlarını gündəmə gətirməmək və çözmək yerinə iran kimi Türkiyədən sonra dübyada ikinci büyük Türk nüfusuna sahibn coğrafiyanı unutmuş və unutdurulmuşdur. Türkiyə devləti illər bundan öncə Urmiye, Batı Azərbaycan və iranın hər bir yerində Türkcənın gəlişməsı və eyitimi üçün bir istəyivə diləyi ola bilirdi ancaq olmadı, irandakı Türklərın Türkiyənən siyasal yox ancaq əkincsəl və dilsəl olaraq daha doğru düzgün bir tutum sərgiləməyini diləməktidirlər.

Türkiyə Başkonsolosu istəyi dışında irandaki Türklərın devlətdən dilsəl ayrımçılığa son vermək üçün istəkləri irannın gənəlində Türkcənin Tuğralı və eyitim dili olmasıdır və bu olay Anaysal güvəncə altına alınmalıdır.

Ardını Oxu - ادامه »

Türk Dili Qurumu kampanyası Sınıq Radyoda

Güney Azərbaycanın sanal ortamda var olan tək Radyosu demək olur Sınır Radyodur, bu Radyo sanal ortamda və özəlliklə Sosyal ağ olan Facebook düşərgəsindən (sitə) yayınlanmaqdadır. Sınıq Radyonun çalışma alanı daha çox Türk Ədəbiyati və Toplumsal qonulardır ancaq çoxu zaman Gündəlik qonulara da maraq göstərib və toxunmaqdadır, bu Radyonun çalışmaları hər Cüməaxşamı Güney Azərbaycan saat ilə 07:00 də Facebookda olan özəl qruplarından paylaşılmaqdadır.

Bilindiği üzərə Iran’da başxanlıq Seçkilərində Həsən Ruhani Seçilmiş, Həsən Ruhani isə Seçilmədən öncə Təbriz, Urmiye, Ərdəbil vs kimi Türk şəhərlərinə gəldiği zaman iran’da Türk Dili Akademisi açacağını Vədə vermiş və bu Vədə Üzərinə bir neçə Türk yazar Facebook’da bu vədənin yerinə gətirlməsi üçün bir sanal imza kampanyası başlatılmışlar. Iran’da Türk Dili Akademisi Quruluşu üçün Hazırlanan imza kampanyanın Yönəticilərindən birisi isə bu Həftə Sınıq Radyoda bu kampanaya haqqında özəl bir söyləşi gərçəkləşmişdir. Bu söyləşini dinləmə küçün burdan yararlana bilərsiz.     

- Neçə vaxt öncə Türk Dili Akademisi üçün hazırlanan imza kampanyasının amacları haqqında latin Türkcəmizdə bir yazı olaraq Urmiye News da paylaşılmış və bu Səs faylini dinləyəməyənlər çoxda olsa bu kampanyanin ilkələrini bilmək üçün Türk Dili Akademisi İmza Kampanyası Nədən Başlatıldı və Nəyi amaclayır? Adlı yazımızdan yararlana bilərlər.

- Türk Dili Akademisi Quruluçu üçün hazırlanan imza kampanyanin Facebook’da özəl səhifəsinə burdan və izma bağlantısı üçün burdan daha bilgilər üçün yararlana bilərsiz.

- Sınıq Radyoda əməyi keçən bütün Arxadaşlarda ürəkdən Yorulmayasız deyib və çalışdıqları işdə uğurlar diləy ilə.

Ardını Oxu - ادامه »

Türk Dili Akademisi İmza Kampanyası Neden Başlatıldı ve Neyi amaclayır?

Iran Seçkilərində Həsən Ruhani Təbriz, Urmiye, Ərdəbil vs kimi Türk şəhərlərinə gəldiği zaman olası başxan Seçildiği zaman “Türk Dili Akademisi” açacağını söz vermişdi və Seçildikdən sonra bir neçə Türk eyləmçi bu vədəni yerinə gətirmək üçün sanal ortamda bir imza kampanyası başlatmışlar. Indiyədək bu imza kampanyasından 2000 üzərə imza toplanmışdır, bu işin arxaslında olan yönəticiləri Türk Dili imza kampanyası başlatma nədənlərini və nəyi amacladıqlarını bir balaca dəyərləndirmədə açıqlamışlar.    

Bu kampaniyanı başlatmanın neçe neden ve amacı vardı:

1-Demokratik faaliyet temrini ile ilgili,

2-Türk dil akademisi ile ilgili

3-Milli kimlikle ilgili

----------------------

1- demokratik faaliyet

a-Bizde devletden toplu telebler isteme- motalebate Genel- kültürü bir ortadoğu ölkesi olaraq zeyifdir. Bu kampanya bir toplu teleb deneyimi idi.

b-Bizde meqamlardan seçim ve'delerinş te'qib etme ve onlardan iş başına gelenden sonra hesab sorma geleneyi yoxdur. Bu kampanya bele bir geleneyi oluşdurmanı amaclayırdı.

c-çağımızda sosyal mediya ve internet iki yuxarıdakı amacları gerçekleşdirmek üçün olanaqlar sağlayır. Bu kampanya bu modern aracları qullanmanı öyrenmeye kömek edir: petition oluşdurma, imza toplama, kampanyanı te'qib etme...

2-Türk Dili qurumu ile ilgili

a-Birinci amac Türk Dili Qurumu ve onun qurulmasının gerekliliyini iranın siyasi gündemine daşımaqdı.

b-İkinci amac, bele bir isteyin istendiyini tarixe geçirtmek ve sebt etmekdi. İndiyedek İranda Türk Dili qurumunun qurulması üçün geniş çaplı bir xalq isteyi olmamışdı.

c-Ruhaninin tebliğatında bu qurumun qurulması haqqında ve'dler vardı. Ne qeder bu ve'dlerin gerçekleşme ehtimalı az olsa da, bu ve'dlerin gerçekleşme ehtimalını artırma başqa bir amacdı.

d-Ruhani öz tebliğatında azeri dili ferhengistanından danışmışdı. Bir amac da Türk yerine azeri resmi devlet terminolojisine e'tiraz idi.

e-Türk xalqı özü bile Türk Dili qurumunun ne olduğu, hansı görevleri olduğu ve ne işler görebileceyi haqqında bilgisizdir. Bir amac da, Türk dili qurumunun görev ve işleri haqqında Türk xalqı hetta bütün İranlı ve farslara bilgi vermekdi.

f-Başqa bir amac, farslardan ve Türk olmayan başqa milletlerden Türk dili qurumu kimi mentiqli ve medeni bir isteye destek qazanmaq, fars ultranasyonalistlerden ılımlı ve demokrat farsları ayırmaqdı.

3-Türk milli kimliyi ile ilgili

a-İndiye dek iranda yaşayan bütün Türk xalqı adına bir umumi teleb istenilmemişdi. Bu ilk siyasi telebdir ki bölge, lehce, tayfa ferqi gözetmeden Türk xalqı ve Türkce dili adına istenmişdir. Yanı amac, bölgecilk, tayfaçılıq ve lehceçiliyi aşmaqdı.

b-Son yüzilde paniranist ve irançı Azerbaycançılar ve son seksen ilde istalinist Azerbaycançılar bizim siyasi ve ferhengi heyatımıza müsellet olup, bütün siyasi ve ferhengi eylemlerimizi ya doğrudan onlar başlatmış, ya da başladılanlara sonradan müsellet olup onları münherif etmişlerdir. Bu kampanya ilk kampanyadır ki Türk xalqı, Türk milleti ve Türkceye inananlar kilasik Azerbaycançılardan Özgür olaraq başlatmış ve yönetmişler. Bu eylemden sonra bu hereketin yanı Türkce ve Türk milli kimliyine inananların Özgür eyleme girmeleri yayılacaqdır. Bu eylem bu baxımdan tarixi öneme sahibdir.

c-Bu eylemin bir amacı da iranda yaşayan Türk dilliler ve özlerini Türk bilenlerin arasında ortaq milli duyquları teqviyet etmek ve eyni millete aidiyyet duyqusunu güclendirmek idi. Başqa deyişle Türk xalqının milletleşme sürecine kömek ve onu yeyinleşdirmek idi.

d-Bu kampanyanın başqa bir amacı kimlerin Türk dili qurumuna qarşı olduqlarını, daha da deqiq desek, paniranist Azerbaycançılar ve istalinist Azerbaycançıların iç üzünü qamu oyuna sergilemekdi. Gözlediyimiz üzere, bu kilasik azerbaycançılar paniranistlerle ses sese verip Türk dili qurumuna qarşı çıxdılar. Bu da onların tarixi görevlerini, yanı farslarla birleşip Türk milletimizi hemişe daldan vurma adetlerini ortaya çıxardı.

e- bu kampanyanın başqa bir amacı, Türk xalqının dilsel isteklerinin mentiqli ve gerçekçi yol xeritesini, ki Türkceni qorumaqla başlar, ortaya qoymaq ve gerçekdışı aşırı şuarları marjinalize etmekdi.

f-en son amac Türk xalqına inananlarla istalinist azerbaycançılar ve paniranist azerbaycançıların inandıqları millet ve dillerin ap ayrı olduğunu göstermekdi. Nece ki onlar Türk dili yerine olmayan azeri dili ve azerbaycan türkcesi lehcesi ferhengistanını istediler. Yanı ortada üç ferqli millet ve üç ferqli dile inananlar vardır: demokratik Türkçülerin Türk milleti ve Türkcesi, İstalinist azerbaycançıların Azerbaycan milleti ve Azerbaycancası ve paniranist azerbaycançıların azeri qovmu ve azericesi.

əyər sizdə indiyədək iran’da Türk Dili Akademisi Quruluşuna dəstək olmayıbsız və bu dilsəl hərəklətə dəstək olmaq istəyirsiniz, bu bağlantıdan gedib və petitioni imzalayaraq bu hərəkətə dəstək ola bilərsiz.

Ardını Oxu - ادامه »

Türk Dili Qurumu Yaradılması üçün imza Kampanyası Başlatıldı

Iran’da Türkcəyə önəm verən bir neçə yazarın öncülüğündə Sosyal Ağ olan Facebook’da “İranda Türk Dili Qurumu imza Kampanyası” adlı bir səhifə işə başlayıbdır.
Bu səhifənin yönəticiləri bu Kampanya haqqında belə yazmışlar:
Bu sehife Cumhurbaxanı Hesen Ruhâni`nin séçim tebliğatı sırasında “TÜRK Dili ve Kültürü Akademisi”ni (Ferhengistanı`nı) qurma haqqında vérdiyi sözün gérçekleşmesini te`qib étmek, bu qonuda imza toplama kapmanyası başladıp onu koordiné étmek üçün açılmışdır. İranda yaşayan bütün Türklerin bu milli-kültürel isteyi, gerekli imzalar toplandıqdan sonra, açıq mektub olaraq yayınlanıp bir nüsxesi de Hesen Ruhâni`nin Cumhurbaşxanlığı defterine gönderilecekdir.
İran`da yaşayan bütün Türk kitlelerinden, hansı bölge ve ostanda yaşamalarından, İran`ın quzéybatısında, ortasında, günéyinde, quzéydoğusunda; Türkce`nin hansı lehcesinde danışdıqlarından ve bağlı olduqları tayfa, siyâsi ve idéolojik axımlardan asılı olmadan, özünü Türk bilen ve Türkce`ni séven herkese âid olan bu milli-kültürel girişime qatılmaları gözlenir. 
Xatırladaq Həsən Ruhani Adaylıq zamanında Təbriz, Urmiye vs kimi Türk bölgələrınə gəldiği zaman iran’da Türk Dil Qurumu yaradacağına söz vermişdir və beləliklə onun dediğinə görə iran’da Dilsəl ayrımçılığıa son verməyı amacladığını önə sürmüş. Iran’da Türklər yanlız Dilsəl Ayrımçılıqlara son vermək üçün ilk addım olaraq Türkcənin iranin bütünlüğündə Rəsmi və Gənəl Dil olmasını istəməktədirlər, ancaq Türk Dil Qurumunun yaradılması bu yöndə ilk addım ola bilər. 
Bu Kampanyaya Dəstək vermək üçün Bu Bağlantıdan yararlana bilərsiz.
Iran’da Türk Dili və Kültürü Akademisnin imza kampanyasına dəstək olub və imzalamaq üçün aşağidaki bağlantıya gedib:
http://tinyurl.com/turkdili
səhifəyə keçdikdən sonra “Sign the petition” bölümünü tiklayib və yeni səhifədə "First Name" bölümüdə Adınızı, "Last Name" bölümüdə Soyadınızı, "Email Address" bölümündə Emilinizi, və "Verification Code" bölümündə isəgörünən kodu yazın və son olaraq SİGN düyməsini tiklayin.

Lüfən bu görüntünü yayaraq bu kampanya’ya dəstək olun.

Ardını Oxu - ادامه »

Türkceni Analarınızdan Öyrenmeniz Yeterlidir

Güney Azərbaycan: iranın başbaxanlıq Seçkiləri üçün Tehranın Əmir Kəbir Biliyurduna gələn Qulaməli Həddad Adil ginə Öz Anti Türk duruşunu bird aha sərgilədi.
Tehran’da bulunan Türk Öyrəncilər tərəfindən yayınlanan bilgilərə Görə Həddad Adil dünən Tehranin Əmir Kəbir biliyurdunda olub və çeşidli Öyrənci Qruplarının sorularını yanıtamışdır. Bu Öyrəncisəl toplantıda Türk Öyrəncilərdə Türkcənin nədən iranın Eyitim sistemində heç bir yerı olmadığını soruşublar ancaq Həddad Adil bu soruya belə yanıd Verıb:
Türkcənı Öz Analarınızda Öyrənib və Öyrənirsiz, bu tür da dəvam etməlidir.
Qulaməli Həddad Adil Sualın Ardında Türkcənin iranda Eyitim sisteminə keçməsini farscanın Öyrətimi və genişləməsinə Qarşı olduğunu bildiribdir, ona Görə farsca iranin tək Tuğralı (Rəsmi) dilidir və belə də dəvam etmək zorundadır.
Ötəki həftə Hədad Təbrizdə olduğunda Türk öyrəncilər tərəfindən sərgilədiği Anti Türk söyləm və tavırlarından dolayı büyük tepki almış və bu dəfə Türk öyrəncilərın sorularına daha muhafazakâr bir yanıd verdı. O iranın siyası sistemin heç bir bəllı etnik kimliyə bağlı olmadığını söyləyıb və ona Görə iran devləti Türk, Ərəb, Bəluç, kürd vs ayrımı yapmadan çalışmaqdadır.
Toplantının ardında Türk öyrəncilər Hədad Adilin Təbriz haqqında Söylədığı farsca şerini xatırladıb və o şerdə nədən Təbrizdəki insanların Anadillərinin farsca olduğunu sormuşlar. O bu soru qarşısında farscanın iranda ki insnların tək Ulusal dili olduğunu söyləyib və Təbrizi iranlılıq kültürü və mədəniyətinin Qaynağı olduğunu söyləmişdir.
Xatırladaq Iranin 6 ci sınıf oxul kitablarında Hədad Adil tərəfindən söylənilən bir şerdə Təbridəki insanların Anadillərı farsca olduğu söylənilmişdir.   
Iran Coğrafısının bir çoxdilli, çoxuluslu,çoxkültürlü, çoxinancli olmasına rağmən yanlız fars Dili iranda Tuğralıdır və bütün çeşidli Uluslara Zorunlu Eyitim sistemilə Öyrətilməktədir, artı Türkcə iranın Eyitim sistemində heç bir yeri yoxdur və iran devlətinin bütün siyasətləri Türk diyə bir insan və Türkcə diyə bir Ulusun iranda var olmamsı üzərinə Qurulmuş və yürütülməktədir.

Ardını Oxu - ادامه »

Ağev Petişınlerinde işletdilen Terminoloji ve Sunulan Siyasi Söylemler

Umud Urmulu:
Sıralanan qonular dışında məncə:
Türk Xalqini Azınlıq göstərilməsi, bizi dünya çapında bəlkə bir Azınlıq olaraq azınlıq haqqlarını əldə etməsi çabası kimi reklam edə ancaq bizim gərçəkdə çoxunluq olmamız iran dövlətinin bir azınlıq olaraq çoxunluğa hökm etməsini gizlətməktədir və yanlış tutumdur.
bu Pətişının olumlu - olumsuz etgilərinin yanı sıra gərçək anlamında propaganda və reklam dışında bizim hansı yol xəritəmizi içərməktədir? bugün Refranndum olursa millətin nə diyəcəği yetişdirdiğimiz sayısızca pan iranist, mərkəziyyətçi, ekonomik, siyasal, oyanış Türk toplumun bağları və minlərcə etgəni gözə alaraq imkanli mi yoxsa imkansiz? Refrandum istəyi bizim kimi Toplumsal - Ulusal hərkətələrdə ilk- orta yoxsa son seçənək olaraq isənilir? özəliklə bölgə və dünyada bizim kimi hərəkətləri göz önünə alaraq Basquelilar, Catalanlar, bölgədəki kürdlər vs ilk olaraq öz kimlik və dillərini rəsmi olmasını istəmişlər və istəməktədirlər yoxsa Refrandumu?(toplmunun ayrışmasına zəmin hazirlamaq gərək, dışarıda oturanlar durumun fərqində dəyil, məncə bugün refrandum olursa irandaki Türklərin yarısı yox yarısından çoxu iranda qalmağı seçər). 

Ağev Petişınlerinde işletdilen Terminoloji ve Sunulan Siyasi Söylemler
Méhran baharlı
Sözümüz
Son dönemde Azerbaycanla ilgili Ağév`e xetâben néçe Pétişın yayınlanmışdır. Bunlardan biri de (Recognize that the İslamic Government of İran is violating the fundamental rights of İran`s Azerbaijani ethnic minority) adlı bir pétişındır. Bu pétişının, benzeri bir çox girişim kimi olumlu ve olumsuz yönleri vardır.

Pétişınların olumlu yönleri:
1-Bu pétişın tek bir şexs terefinden hazırlanmışdır. Bu da günümüzde biréysel girişim ve yaradıcılığn ne denli önemli, étgili ve başarılı işler görebileceyini göstermekdeir.
2-Bu pétişın, téknoloji ve bilişim çağının sunduğu sonsuz olanaqların Türk xalqımızın sesini dünyaya ulaşdırmasındakı önemini ve hamıya qolayca erişebilirliyini bir daha göstermekdeir.
3-Bu pétişın doğrudan Ağév`e xetaben yazılmışdır. Bu önemlidir, çünkü Fars toplumu terefinden Türk milletinin doğrudan uluslararası güc merkezleri ile iletişim qurmasına qoyulan tabunu héçe sayır ve Türk aydın ve aktivistlerde bu qonuda oluşdurulan çekingenliyi ortadan qaldırmağa yardım édir.
4-İranda yaşamaqda olan Türk milletinin Türk Sorununu çözmek uğrunda başlatdığı savaşımın, uluslararasılaşmazsa en kiçik bir başarı şansı yoxdur. Bu ve benzeri girişimler, Türk Milletinin sesini dünya qamuoyuna ulaşdırması ve Türk Sorunun uluslarasılaşmasına kömek édebiler.
5-Bu pétişın özellikle yurddışındakı bir sıra Türk aktivistler arasında birlik ve dayanışma duyqularının yaranması ve berkişdirilmesinde étgili olmuşdur.
6-Bu ve benzeri pétişınlar birer siyâsi éylem olaraq, görece déneyimsiz sayılan Türk siyâsi aktivistlerin déneyim qazanması ve Türk xalqının milli démokratik haqları uğrunda başlatdığı hereketin taktiksel olqunlaşmasına yardım éder
7-Her bir pétişının hazırlanması, xalqa imza üçün sunulması ve ilgili merkezlere gönderilmesi, bir siyâsi éylemdir. Bu açıdan da hereketsizlik dönemlerinde özellikle yurd içinde olan Türk aktivislere moral ve umut vérip onların aktivleşmesini körükler…..
Sorunlu yönler

1-Her hansı bir siyâsi éylem ve sosyal girişim, onu tasarlayan ve yöneten şexs, qurum, hörgüt veya derneyin adı ile yapılmalıdır. Çünkü bu éylem ve girişimlerde işledilen términoloji ve siyâsi söylemler, tekce onları hazırlayan ve onları uyqun görüp destekleyenlere âiddir, bütün Türk xalqı ve ona mensub insanlara âid déyildir. Şexsler ve hörgütlerin öz görüşlerini bütün Türk xalqı ve Azerbaycan Milli Hereketi kimi yuvarlaq qavramlar adına ileri sürmeleri, gérçekleri yansıtmadığı üçün insanların doğru bilgi édinme haqqı ile çelişmekde, ayrıca étik açıdan da doğru déyildir.
2-Bütün Türk xalqı ve belli bir ölkede yaşayan Türk topluluğun hamısının adına yayınlanmaq istenilen metinler, démokratik ilkeler ve kültürü gereyi, onu hazırlayanların adı belirtildikden sonra, qarşı ve ferqli görüşleri almaq ve metnin üzerinde icma-konsénsus oluşdurmaq üçün, mentiqli bir süre qamuda tartışılmaya açılmalıdır. Metin, üzerinde icma oluşursa belli bir topluluq adı ile, icma oluşmaz ise de tekce onu hazırlayanların adı ile yayınlanmalıdır.
3-Bu pétişından sonra ne İran dévleti orada istenilen istekleri derhal qarşılayacaqdır, ne de Ağév bir gécede bu isteklerin savunucusu halına gelecekdir. Bu kimi éylemler eslinde daha çox pıropaqanda, bilgilendirme ve dayanışma yaratma éylemidirler. Bu éylemin işlevi de daha çox Türk xalqı, milli kimliyi, milli haqları ve istekleri haqqında uluslararası qamuoyuna ve güc merkezlerine bilgi sunmaq ve Türk milli meselesine aktuallıq qazandırmaqdır. Bundan dolayı işledilen términoloji ve ileri sürülen söylemler, son derece önemlidir ve onların dillendirilmesi ve kelimeler halına tökülmesine, yazılan metnin istenilen amacların doğrultusunda olup onlara zerer vérmesin diye, olağanüstü titizlikle yanaşılmalıdır.
4-Bu petişının işletdiyi términoloji ve sunduğu siyâsi söylemde belli sorunlar vardır. Burada milletimizin adı “Turk” yérine “Azerbaijani” ve dilimizin adı “Turkish” yérine “Azerbaijani Turkic” adlandırılmış, xalqımız démoqrafik olaraq çoxunluq olduğuna reğmen bir étnik azınlıq olaraq gösterilmişdir. Ayrıca  Türk milletinin temel dilsel isteyi olan “Türkcenin anayasal olaraq ve ölke çapında resmi édilmesi” İsteyi görmezden gelinip, onun yérine yüz il bundan qabağın İsteyi olan “anadilde tehsil” temel istek kimi gösterilmişdir.

Milletimizin milli adının Azerbaijani diye sunulması:
İranda Azerbaycanlı-Azerbaijani diye bir étnik veya milli qurup, milliyet veya millet yoxdur. Türk milleti vardır. Bir sıra xâricde yaşayan siyâsi aktivist, Türk xalqının milli ad ve milli kimliyi olan Türk ile inadlaşmaya ve öz milletlerine sayqısızlıq étmeye son vérmelidirler:
1-Azerbaijani veya Azerbaycanlı Sovyêtlerde 30lu illerde Günéy Qafqazya özlellikleri temel alınaraq İstalin hâkimiyyeti terefinden yaradılmış yéni milli ad ve yéni milli kimlikdir. Bu millet yaratma pırojesi veya milletleşme süreci, biz İranda yaşayan Türk xalqının içinden géçdiyi milletleşme sürecinden büsbütün ferqlidir. İranda yaşamaqda olan ve milli kimliyinde Ortadoğu, Günéy Qafqaz ve Kiçik Asiya çalarları var olan Türk milleti, Sovyétlerin parçası olmamış, ona İstalin-Sovyétler höküm sürmemiş ve İranda Rusiya Komunist Partisinin merkezi otoritesi demir yumruqla Azerbaycanlı diye bir milletleşme ve millet yaratma süreci başlatmamışdır. Bundan sonra da İranda Azerbaycanlı diye bir milli qurupu yaratmaq isteyen güclü bir merkezi otorite ve irâde var olmayacaqdır. Bizde, Türkiyede olduğu kimi, târixin doğal sürecinde eski Türk qovmu veya étnisitesinden gelişerek, Türk milleti ortaya çıxmış ve İranda Kürd, Beluç, Lor, Türkmen, Fars milletleri oluşduğu kimi bir de TÜRK milleti oluşmuşdur. Zaten İran`ın toplumsal dili ve siyâsi edebiyatında “Fars, Türk, Ereb, Kürd, Türkmen, Beluç …..” qalıbını içeren bir çox déyimin varlığı da, İranda Türkmen, Fars, Kürd, ….. cergesinde olan bir de Türk milleti veya Türk milli qurupunun varlığını gösterir.
2-Azerbaycanlı étnik-milli adı, İranda ve özellikle İranın quzéybatısında Türk Milli Bölgesinde yaşayan Türk milletimizi iki Azerbaycanlı olan (Qerbi Azerbaycan, Şerqi Azerbaycan, Erdebil ve Zengan) ile Azerbaycanlı olmayan (Hemedan, Qezvin, Merkezi, Elburz, Qum, Téhran, Kürdüstan, Kirmanşah, Gilan ostanlarında yaşayan) Türk kitlesine bölüp parçalayır. Bu da en başda İran`ın koloniyalist siyâsetlerine xidmet édir. Yurd dışındakı bir sıra Türk activist, İran dévletinin Türk xalqımızı bölüp yox étme siyâsetleri ve términolojini yaymağa son vérmelidirler.
3-Bu pétişında İstalinist términoloji, örneyin Azerbaijani yérine Turk ve Turkish yazılsaydı, Hemedanlı da, Merkezi ostanlı da, Qezvinli de, Savalı da, Qumlu da, Savucbulaqlı da, Abyékli de, Bicarlı da, Sunqurlu da, Mencilli de, Yasukenli de, hetta İranın ortasında Feridenli ve Samanlı da, İranın günéyinde Firuzabadlı ve Ebülverdli de ve İranın quzéydoğusunda Bocnurdlu ile Deregezli Türk de, hamısı éyni milletin biréyleri olduğunu hiss éderek ve özlerini pétişında görerek, ona imza atardı. Ancaq Türk xalqının adlını çekmeyen bu pétişın, işletdiyi térmonoloji ile Türk xalqı arasında birlik yaratmaqdan âciz bir siyâsi éylemdir.
4-İngilizcede işledilen Azerbaijani kelimesi Farsca –i soneki ile yapılmış, Fasca bir kelimedir. Bir sıra siyâsi aktivistin Türk xalqımızı uluslararası toplum ve edebiyatda Farsca bir kelime ile adlandırması, Türk xalqını  aşağılayan bir davranışdır ve bizim milli kimliyimize dönüş hereketimiz ve Fars sömürgecilikden qurtulma savaşımızla çelişmekdedir.
5-İranda Azerbaycanlı, Azerbaycan coğrâfiyasında yaşayan her kimse démekdir. Bu ad, Azerbaycan coğrâfiyasında yaşayan Türk, Fars, Kürd, Tat, Talış, Érmeni, Asoru, Yehud, … hamısının ortaq coğrâfi adıdır. Ancaq Azerbaycanlı kesinlikle milli-étnik bir ad ve kimlik déyildir. Dolayısı ile Azerbaycanlı-Azeraijani, söz qonusu İran ise, étnik-milli ad ve kimlik olaraq qullanılabilmez. 
6-Azerbaijani-Azerbaycanlı adını Türk milli kimliyi ile birleşdirmek ve bunları Türk milletinin milli adını ataraq onun yérine işletdmek, Türk milletine qarşı yapılan açıq ırqçılıqdır. Kimse ve özellikle yurddışında yaşayan ve belli idéolojileri menimsemiş siyâsi aktivistler, héç bir étnik ve milli qurupun târixen özünü adlandırdığı milli ad ve menimsediyi milli kimliyi deyişdirme haqqı ve yétgisine sâhib déyildir. Bu gobudluq temel insan haqlarına da tersdir. Yurd dışındakı bir sıra Türk siyâsi aktivistler Türk xalqına qarşı ırqçılıq yapmağa son vérmelidirler.
7-Azerbaycanlı, Azerbaycan coğrâfiyasında yaşayanların, milli kökenlerinden asılı olmadan ortaq coğrâfi kimliyidir. Hamının éyni derecede malı olan bu ortaq coğrâfi kimlik adını, Türk olmayanlardan alıp ve tekce Azerbaycanlıların bir bölümünü - özü de çoxunluğu- oluşduran Türk étnisitesine özel étmek, Türk olmayan Azerbaycanlılara qarşı açıq ırqçılıqdır. Yurd dışındakı bir sıra Türk siyâsi aktivisler, Azerbaycanda yaşayan ancaq Türk olmayan étnik quruplara qarşı ırqçılıq yapmağa son vérmelidirler.
8-Azerbaycanlı adını Türklerin bir bölümünün milli adı olaraq işletmek, Türk olmayan Azerbaycanları Azerbaycanlılığın dışına itelemekde ve doğal olaraq onlarda Azerbaycanlılıq duyqusunu yox étmekdedir. Bu da günümüzde Azerbaycan adlanan coğrâfiyada yaşamaqda olan Tat, Talış, Kürd, Fars ve Gilek xalqlarında Azerbaycandan ayrılma isteklerini körüklemekdedir. Onlar, mâdam ki biz Azerbaycanlı déyilik, Azerbaycan topraqları içinde qalmamağımızın da anlamı yoxdur diye düşünürler. Néce ki bu yanlış tutum ve Azerbaycanlını Türk yérine işletme olayı, son dönemde adı géçen xalqlarda güclü anti Azerbaycan ve bölücü hereketler yaratmışdır. Yurd dışındakı bir sıra Türk siyâsi aktivist, bölge xalqlarını Türk xalqına qarşı qışqırtmaq ve sürtüşme-çekişme yaratmağa son vérmelidirler.
Bizim dilimizin adı Azerbaijani-Turkic déyildir, Turkish veya Türkcedir.

Dilimizin Azerbaijani Turkic adlandırılması yanlışdır.
1-Turkic bir diller âilesinin adıdır. Buraya Çuvaş, Yakut, Uyqur, Özbek, Qazaq, Türkmen, Tatar  ….. kimi diller dâxildir. “Çuvaş Turkic” diyende bunun anlamı “Çuvaş” adında ve “Turkic” dilleri âilesine dâxil olan bir dilinin var olmasıdır. “Azerbaijani Turkic” diyende de éyni biçimde bunun anlamı adı “Azerbaijani” olan bir “Turkic” dilin var olmasıdır. Oysa özellikle İranda Azerbaijani diye bir dil yoxdur. Bizim dilimizin adı Türkce veya Turkishdir. Lehce qurubumuzun Turkiye Türkcesine qarışma éhtimalı olan durumlarda ise onu, “East Turkish” veya “Turkish” (Iran-Azerbaijan) kimi adlandırmaq olasıdır.
2-Génel olaraq bizim lehce qurupumuzu veya Batı Oğuzcanın doğu lehce qurupunu, Azerbaycanla özdeşleşdirmek yanlışdır. Çünkü ne bu lehce qurupunun ortaya çıxışı bugün Azerbaycan adlanan bölgede olmuş ve ne de günümüzde yayıldığı alan Azerbaycan adlanan bölge ile sınırlıdır. Türkcenin bu lehce qurupunun çekirdeyi Orta, Günéy ve Doğu Anadoluda ortaya çıxmış ve günümüzde işlendiyi alan da İran`ın quzéybatısında Azerbaycan adlanan ostanların (Qerbi Azerbaycan, Şerqi Azerbaycan, Erdebil ve Zengan) dışında, Azerbaycan adlanmayan ostanlar (Hemedan, Qezvin, Merkezi, Elburz, Téhran, Qum, Kirmanşah, Kürdüstan ve Gilan), habéle İranın ortası, İranın günéyi, İranın quzéydoğusu, Türkiyenin doğusu, ortası ve günéyi, İraq ve Suriye … bölgelerini qapsamaqdadır.

Milli isteklerimiz bütün Türk milletimizin istekleridir, tekce Azerbaycanda yaşayan bölümünün déyil
1-Bizim milli mesele milletimizin milli kimliyini qoruma ve milli haqlarını elde étmekden oluşmaqdadır.  Dolayısı ile burada Türk milli kimliyi ve Türk milli haqları söz qonusudur. Bu da İranda yaşayan bütün Türk milletini ilgilendirir. Türk milli meselesinden yalnız Azerbaycanlıların istekleri ve haqları diye söz étmek, gérçekleri çarpıtmaq ve Türk xalqının Azerbaycan dışında yaşayan bölümlerine sayqısızlıqdır. İstenilen istekler Türk xalqının tekce Azerbaycan bölgesinde yaşayanlar üçün déyil, bütün Türk xalqı üçün istenilmekdedir.
2-Bir sıra yurddışındakı Türk aktivislerin öz xalqları olan dört ostan dışında İranın başqa ostanlarında yaşayan Türk kitlesini, ayrı étnik quruplar olaraq sanması ve onların durumları ve haqları ile ilgilenmemesi, milli bilincden yoxsunluğun açıq belirtisi ve öz Türk xalqlarına yadlıq ve ondan qopuqluğun, Rusiya ve İran dévletlerinin koloniyalist siyâsetlerine yénik düşdüklerinin sonucudur. Bu anlayışın dünya qamuoyuna Türk xalqı haqqında yanlış bilgileri yayması ve yérleşdirmesi ise gérçek bir felâketdir.
3-Milli istekler ve milli haqları dillendirerken Türk xalqının bütününden söz étmemek ve tekce Azerbaycanda, yanı dörd ostanda yaşayan bölümünden söz étmek, siyâsi olaraq da son derece saxıncalıdr. Çünkü bu yanlış anlayış ve tutum, Türk xalqını siyâsi olaraq bölür, Azerbaycanda olmayan bölümünü, ayrı bir étnik antite diye dışlayır. Béle bir adlandırmaya temellendirilen her éylem ve girişim, ilk başda olumlu göründüyünün tersine, uzun ve`dede ne tek xalqımızda birlik yaratmaz, belke Türk xalqını bölüp zeyifleder, bununla da en başda İran dévletinin anti Türk koloniyal siyâsetlerine xidmet éder.
4-Türk Milletinin milli ve dilsel isteklerini tekce Azerbaycanda yaşayanların istekleri diye sunmaq, Türk xalqımızın Azerbaycanda olmayan bölümününün dillendirilen isteklere olumlu baxmasını ve bu isteklerin onun da istekleri olduğunu hiss étmesini engelleyir. Bu da Türk xalqının milli kimlik ve milli haqlarını elde étme ve qoruma uğrunda başlatdığı savaşımı gücsüzleşdirip siyâsi olaraq yénilgiye uğramaya mehkum édir.

İranda yaşayan Türk milleti azınlıq déyildir, görece çoxunluqdur.
1-Görece-nisbi çoxunluqda olan Türk milleti yérine azınlıqda olan Azerbaycanlı étnik qurupundan danışmaq, bir çox açıdan yanlışdır. Bu tutum, en başda var olan démoqrafik gérçekleri çarpıtır ve tehrif édir. Günümüz İranında démoqrafik gérçek budur: Türk xalqı görece çoxunluqdadır.
 2-İranda Türk xalqının azınlıq olduğunu söylemek siyâsi olaraq Türk xalqının gelişdirdiyi taktiksel söylemlere tersdir. Biz İranda Türk xalqının görece çoxunluqda olduğunu iddia édirik. Bununla da bunu qebul étmeyen İran dévleti ve Fars milliyetçilerini, bizim iddiamızın yanlışlığını qanıtlamaq ve İranın démoqrafik gérçeklerini ortaya çıxmasını sağlamaq üçün, uluslararası gözlemciler dénetiminde milli kimlik ve anadil haqqında sorular içeren génel nufus sayımını yapmaya çağırırıq. İndi ise, bir sıra aktivistin her hansı bir direnme göstermeden İran dévleti ile Fars milliyetçilerine boyun eyip, Türk xalqının azınlıq olduğunu iddia étmesi, Türk milli mücadilesini en önemli taktiksel söylemlerinin birinden yoxsun bıraxır.
 3-Be`zileri béle bir savunmada bulunurlar: İnsan haqları alanında bütün étnik quruplar, sayısal olaraq azınlıq veya çoxunluq olmalarına baxmaqsızın, Azınlıq qebul édiler. Bu savunma géçerli déyildir. Çünkü bu pétişına hâkim olan anlayış, tekce İnsan Haqları anlayışı déyildir ve belli bir siyâsi görüş hetta idéolojini yansıtmaqdadır. Bu metin sırf insan haqları ilkelerini temel alsaydı, xalqın özünü adlandırmadığı ve Rusiya Komunist partisinin yaratdığı Azerbaijani milli ad ve kimliyini işletmezdi. Bu yanlış derimin işledilmesinin nedeni, bu metne hâkim olan, bir siyâsi anlayış ve hetta idéolojinin milli kimlik tanımlamasıdır. Dolayısı ile bu metin bir İnsan Haqları metni déyildir, siyâsi bir metindir. Bu üzden de xalqımızın çoxunluq olduğunu, insan haqları términolojisinde olmamasına reğmen vurqulamalıydı.

Temel dilsel istek, Türkcenin resmi édilişidir, andadilde tehsil déyildir
1-Yazıda bizim temel dil isteyimiz olan Türkcenin resmi olunması gerekdiyi yazılmamış, onun yérine yalnız Azerbaijani dilinde éyitim istenmişdir. Oysa Türk xalqının dilsel alanda isteklerinden danışanda en temel istek, Türkcenin İranda, anayasal olaraq ve ölke çapında resmi édilmesi gelmekdedir.
2-Bu qonuda yurd içinde uzun süreden beri icma ve konsénsus oluşmuşdur. Türkcenin resmi édilmesi İsteyi İranda her fürset ve olayda, Baybek törenlerinde, yérel qezételerde, siyâsi toplantılarda, hetta Tıraxtor yarışmalarında döne döne ve sürekli dillendirilen temel bir istekdir. Béle bir isteyin yurddışındakı bir sıra siyâsi aktivistler terefinden, öz siyâsi görüş ve idéolojileri esasında, görmezden gelinmesi ve sansur édilmesi, … qebul édilmezdir.
3-Türk xalqının temel dilsel isteyini, Türkcenin resmi édilmesi yérine, tekce éyitimin anadilde olması isteyi kimi göstermek, yurd dışında bir sıra aktivistin bölgemizde Türkiye, İraq, Afqanistan vs… de cereyan éden gelişmelere uyumlu olaraq oluşdurulan çağdaş Türk milli istekleri ile tanış olmadıqları, ve bu qonuda sorumsuzca öz varsayım ve önyarqıları ile hereket étdiklerinden dolayıdır. Bu da davamlı olaraq Türk xalqının dilsel isteklerinin bunların terefinden çarpıtılıp tehrif olunması ile sonuclanmaqdadır.

Sonuc
1-Bu pétişında milletimizin adı Türk, dilimizin adı Türkce, görece çoxunluqda olan bir millet ve dilsel isteyinin de Türkcenin resmi olması yazılsaydı, onda sorun yox idi. Ancaq söz qonusu pétişında işledilen términoloji ve sunulan söylem bizim milleti yansıtmayır, yanlışdır ve bizim milli çıxarlarımıza da tersdir.
2-Bu pétişının términolojisi Sovéytlerde yaradılan milli kimlik veya İstalinist Azerbaycançılıq términolojisidir. İstalinist Azerbaycançılığın müellifeleri bellidir: Milletin adının Türk déyil Azerbaijani-Azerbaycanlı, dilin adının Türkce déyil Azerbaijani Turkic-Azerbaycanca, sayısal olaraq çoxunluq déyil azınlıq (minority), Türkcenin resmi olmaması ...... Bu términoloji ve söylem, İranda yaşayan Türk milletini bölür, onun milli adı ve milli dilinin adını deyişdirir, démoqrafsini çoxunluqdan azınlığa çévirir ve dil isteklerini eksik gösterir.
3-Bizi uluslararası siyâsi edebiyatda Türk déyil, Farsca Azerbaijani, dilimizi Türkce déyil Azerbaijani Turkic, çoxunluq déyil azınlıq ve dilsel isteyimizi Türkcenin resmiliyi olmayan tanıdan ve tesbit éden bu pétişın, milli kimlik ve siyâsi söylemler açısından ileriye doğru bir addım sayılamaz. Çünkü bizim milli kimliyimiz ve siyâsi söylemlerimizi tehrif édir ve bu tehrifatı dünya siyâsi edebiyata soxur. Bu yanlış términoloji ve siyâsi söylemleri işledenler, bilseler de bilmeseler de İstalinist Azerbaycançlığı, yanı Türk xalqını yox étmek üçün Rusiya Komunist Partisinin yaratdığı ve biz İranda yaşayan Türk milleti ile héç bir ilgisi olmayan bu yéni milli kimliyini, bize tehmil édir ve dünyaya yayırlar. Türk xalqına Azeri ve Azerbaycanlı, Azerbaijani, diline de Azerbaijani, Azerbaijani Turkic démek, onu qurtarmaya yardım étmez. Tersine yox olmasını yéyinleşdirer ve bundan dolayı da uzun vedede İran dévletinin anti Türk ve koloniyal siyâsetlerine kömek éder.
4-Biz yalnız düşmenlerimizi qorxuya salmaq üçün çalışmamalıyıq. Biz Türk xalqımızı qurtarmaq üçün doğru temeller ve sağlam ilkelerden iyne ucu qeder sapmadan çalışmalıyıq. Yoxsa Meşrutede, Milli Hökümetde de düşmenleri qorxuya salabildik. Ancaq Meşrutenin sonucu Ariyaçı Pehlevi diktası oldu ve Azerbaycan Démoqrat Firqesinin ikinci başqanı Paniranist çıxdı. Azerbaycan Démokrat Firqesinin başına gelenler bu açıdan ibretlerle doludur. İstalinist Azerbaycançılığın milli kimliyini menimseyen  Azerbaycan Démoqrat Firqesi daha sonra gédip Paniranistlerle birleşdi, anti Türk Tude Partisinin oyuncağı oldu ve en son da İran sefareti ile işbirliyi yapmaya başladı. Oysa bir zamanlar öldü var döndü yox şuarları vérirdi, hetta Téhranı almaqdan danışırdı. Ancaq bunların hamısı boş laflar idi. Niye? çünkü Türk milletini tanımırdı, Türk milli kimiliyine inanmırdı ve onun adına ve onun uğrunda yola çıxmamışdı. Onlar indiki pétişınlardan çox daha yékesini Birleşmiş Milletlere yazıp yolladılar. Ancaq Türk xalqı onlara destek vérmedi; çünkü özünü, Türk milletini onların términolojisinde, söylem ve günce ve gündemlerinde görmedi.
5-İster Türkçü, ister dinçi, ister Komunist, ister libéral, héç bir siyâsi ve insan haqları aktivisti, Türk xalqının milli adı, dilinin adını, démoqrafik gérçekleri ve siyâsi isteklerini tehrif édemez. Béle sorumsuzca tehrifler, Türk xalqına açıq sayqısızlıqdır ve ona zerer vérer, néceki 80 ildir vérmişdir. Bir sıra siyâsi aktivist terefinden yayılan bu yanlış milli kimlik ve siyâsi söylemlerin düzeltilmesi, uzun bir süre ve emek gerekdirecekdir.
Gérçeye hu!

Ardını Oxu - ادامه »